Heren en marken

1450 tot 1800
heren en marken 2

Markenkaart

Vanaf  ca. 1500, het eind van de Middeleeuwen, veranderen de maatschappelijke verhoudingen in het gebied. De bisschop van Utrecht verliest zijn positie als landsheer in Overijssel. Overijssel wordt deel van de Nederlanden onder Habsburgs bestuur en later onderdeel van de Republiek.

Het beheer van het gebied is in handen bij de marken. Eeuwen lang is het gebruik van bos, heide, veen en groenlanden niet of nauwelijks gereguleerd. Omdat de bevolking groeit, is de kans groter dat de boeren uit verschillende buurschappen elkaar in de weg zitten bij het hakken van hout of weiden van vee.  Er ontstaat een organisatie, de marke, die het beheer van deze terreinen regelt. Oosterdalfsen is in deze eeuwen onderdeel van de marke Rosengaarde.

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) is het gebied rondom Oosterdalfsen het toneel van rondtrekkende kleine groepen soldaten. De bevolking krijgt het zwaar te verduren en velen verliezen huis en haard. Buurschappen worden leeggeplunderd en om zich goed te beschermen worden kleine boerenlegertjes opgericht. Deze legertjes, in Dalfsen onder leiding van Jan van Dalfsen, voeren een guerrillaoorlog met hun tegenstanders. Met de Vrede van Munster in 1648 is de oorlog met Spanje definitief voorbij.

heren en marken 1

Huis Gerner

Als onderdeel van de Republiek der Verenigde Nederlanden blijft het in de omgeving betrekkelijk rustig. Rijke burgers en adel uit Zwolle verwerven bezit langs de Vecht en leggen luxe buitens aan op het platteland. De middeleeuwse verhoudingen bestaan nog wel, maar langzamerhand verliezen grootgrondbezitters  langzamerhand hun overheersende invloed. De zelfstandige boeren winnen terrein. Ook het belang van de handel neemt toe. Kanalen en wegen worden aangelegd en de bevolking groeit. Steeds meer moerassen en heidevelden worden geschikt gemaakt om landbouw te bedrijven.

De Vecht is deze eeuwen één van de belangrijkste transportwegen van Overijssel. Het is de economische slagader van alle dorpen, stadjes en buurschappen als Oosterdalfsen langs de rivier.